Asansörler standartlara uygun hizmet veremiyor

Karadeniz Bayrak/Ahmet Bayrak/ORDU Ordu Müteahhitler Birliği Derneği Başkanı ve Tüm İnşaat Müteahhitleri Federasyonu  (TİMFED) Yönetim   Kurulu Üyesi Ordu’da asansör sektöründe faaliyet gösteren ADL Asansör ortaklarından Kadem BACAKSIZ yeni uygulamalara dikkat çekerek, asansör standartlarında yeni uygulamalarla ilgili önemli açıklamalarda bulundu. Bacaksız Asansör problemleri ile ilgili değişen yönetmelik hakkında bilgiler verdi. Asansörler gerek oturduğumuz evlerde ve gerekse iş yerlerimizde günümüzün vazgeçilmez araçlarından birisidir. Ancak; pek çok asansör standartlara uygu olarak hizmet veremiyor. Yeşil etiket uygulamaları ise gerektiği gibi ve yeterince takip edilemiyor. Sırf standartlara uygun olmadığı halde çalıştırılan asansörler nedeniyle ülkemizde her yıl onlarca insan ya asansörlerde can veriyorlar ya da mahsur kalıyorlar. Bütün bu sorunların en aza indirilmesi için Bilim Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı yeni bir çalışma başlattı. Buna göre 31 Ağustos 2017 tarihine kadar asansörlerdeki yeni uygulamaların tamamlanması için süre verildi. Bu süreye kadar asansörlerdeki eksiklikler giderilmediği takdirde bu asansörler kullanılamayacağı gibi sorumluları hakkında da yasal işlemler yapılacak. Özellikle inşaat sektörü bu konuda en çok sıkıntıyı yaşayan meslek grubu. Zira standartlara uygun olarak yapılmayan asansörler sektörü zaman zaman zorda bırakıyor. Bacaksız, 2014/33/AB yönetmeliği olarak hazırlanan yönetmelik ile ilgili yeni dönem için tarafları uyardı. “Asansörlerdeki yeni uygulamalar için tanınan süre 31.08.2017 tarihinde son bulmaktadır. Bu tarihten itibaren EN81-20 ve EN81-50 standardına uygun asansörler yapılması zorunlu hale getirilmiştir. Mevcutta inşaatı devam eden yada montajı bittiği halde ruhsat yazılması bu tarihten sonraya sarkan asansörlerde yeni yönetmelik şartları aranacaktır. Bu durum asansör kuyu diplerinin, kuyu duvarlarının ve makine dairelerinin statik ve yükseklik olarak değişiklikleri ile hazırlanmasını öngörmektedir. İlk etapta projelerin bu yönetmeliğe uygun olarak yapılması asansör montajı esnasında çözümsüz sorunların önüne geçmiş olacaktır. Asansör montajı sırasında yapılması gereken ilave tedbir ve uygulamalar sonrasında ortaya çıkan aksaklıklar giderilebilecek gibi görünmemektedir. Kuyu içerisine, asansör kapı önüne ve makine dairesine yapılacak olan aydınlatma şiddetleri eskiye oranla değiştirilmiş olup, bu şiddetler önemli derecede artırılmıştır. 2007 yılında uygulamaya konulan yangına dayanıklı kapılar bu standart ile birlikte kabinler içinde geçerli olacaktır. Kabin tabanı, tavanı ve yan duvarları önceden kullanılan malzemeleri ortadan kaldırmıştır. Kabin taban malzemesi -cf1-s2, kabin tavan malzemesi -cs2-d0, kabin yan duvar malzemesi -cs2-d1, türünde malzemelerden oluşturulacaktır. Kuyu dibine montaj edilecek merdiven, ölçüleri hesaba katılarak taşınabilir veya sabit olabilmektedir. Yine kuyu dibi yüksekliği hesaba katılarak acil stop adedi ve mesafesi, kuyu aydınlatma anahtarı mesafesi, kuyu dibine ilave olarak bakımcı kumandası, yapılan kabinlerin tavan mukavemeti, son kat yaşam alanı, kabin üstü korkuluk yüksekliği, yarı otomatik kapılarda telli camın yerine üretici işaretli lamine cam zorunluluğu, kapıların 300 N şiddete karşı şekil değiştirmeme özelliği, kılavuz raylarının montajının cıvatalı olma zorunluluğu, asansör makinesinde bulunan volan'a uygulanan kuvvete göre UPS, şiddetin büyüklüğüne göre elektrikli kumanda butonu zorunlu hale getirilmiştir. Kabin butonlarının düğme yükseklikleri, dış ve iç butonlara sesli ikaz (buzzer), kapı açılıp kapanması sırasında Türkçe olarak konuşma zorunluluğu getirilmiştir. En önemli yeniliklerden bir tanesi de engellilere uygun asansör imalatlarıdır. Bu süreçle birlikte engellilere özel asansör standartları uygulamaya konulacaktır. Yine bu standarda göre asansör kuyu duvarları tuğla gibi malzemeden yapılamayacaktır. Asansör kuyusunun altında bir yaşam alanı varsa (garaj vb.) bu tip kuyu tabanları 5000 N'a dayanıklı olduğuna dair statik rapor hazırlanacaktır. Karşı ağırlığa paraşüt zorunludur. Bundan önceki yönetmelikte olduğu gibi yine denge ağırlığına hız regülatörü uygulaması devam etmektedir. 31.08.2017 sonrası alınacak olan iskanlarda bu yönetmelik geçerli olacağından önceden anlaşması yapılan asansörlerin bu tarihten önce tescil işlemlerinin sonuçlandırılması ciddi önem arz etmektedir. Aksi takdirde yukarıda belirttiğimiz koşulların yapılması çok zor olacaktır.' ifadelerini kullandı. BACAKSIZ uygulamalardaki aksaklıklara ve karşılaşılan sorunlara da değinerek önerilerde de bulundu. “Ordu’da da yeni asansörlerin ruhsatı her ilde olduğu gibi belediyeler tarafından verilmektedir. Fakat; ruhsat sürecine denetim firmaları da dahil edilmiştir. Yıllık denetimler ise ilgili bakanlığın yetkilendirdiği kurumlar tarafından yapılmaktadır. Altınordu ilçesinde ilk denetim firması olarak UDEM görev yapmıştır. Bu dönemde ise EKC firması denetim yapmaktadır. Daha önceki asansör ruhsatı alım sürecinde montaj firması, montajı bitirerek asansörü belediye denetimine sunuyor ve uygun bulunması halinde asansörün ruhsatı veriliyordu. Denetim firmalarının denetime başlaması ile bu uygulamanın yetersiz kaldığı ortaya çıktı ve Belediye ruhsat sürecine denetim firmalarını da dahil etti. Bu sıkıntılar; müteahhit asansörü müşterisine teslim ediyor, bir yıllık kullanım süresi sonucunda denetim firması asansörü denetliyor ve asansörde eksiklikleri tespit ediyor, asansörün kullanılmasının sakıncalı olacağını belirterek, bu eksikliklerin giderilmesi için süre veriyordu. Burada çıkan eksiklikler ile müşteri müteahhidin üzerine giderek; ‘Nasıl olurda yeni asansörde bu kadar eksik olur.’ diye belediye ve ilgili kurumlara başvuruyordu. Şimdi ki uygulamada ise bu süreci çözüme kavuşturmak için, belediye ruhsat vermeden önce denetim firmalarının onayına sunuldu ve yeşil etiket almayan asansörlere ruhsat verilmesi engellendi. Böylelikle asansörler, hem Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı yönetmelikleri hem de İmar Kanunları ve Belediye Plan Notlarına göre denetimlere tabi tutularak kullanıma sunuluyor. Bu sayede yeni asansörlerde yıllık denetimlerde eksik çıkmıyor, sadece yönetmelik değişikliği ile asansörlerde değişim gerekli ise ya da kullanım esnasında oluşan arızalar var ise listeleniyor ve bu maddeler çözüme kavuşturulduğunda asansörler tekrar yeşil etiket ile güvenli asansör olarak değerlendiriliyor. Burada asıl sıkıntı eski tip kullanımda olan asansörlerde yaşanıyor. Daha önce denetim yapan firma eksik listesini çıkarmış apartman yöneticisi ya da Müteahhit bu eksikleri tamamlayarak yeşil etiket almış ve asansör tekrar kullanıma açılmış. Bir yıl sonra yine bakanlık firması olan yeni firma gelmiş asansörde denetim yaparak asansördeki eksikleri bildirmiş, ilgililer tekrar revizyon yapan eski firma veya başka firmalardan fiyat almış, ortaya tekrar ciddi maliyetler çıkmış. Bu sefer binada ikamet eden mal sahipleri veya kiracılar ‘bir yılda ne değişti de asansörde bu kadar eksik oluştu.’ diye Müteahhit, Belediye, Apartman Yöneticisi, Denetim firması ve ilgili Müdürlük olarak ortadaki durumu çözmek noktasında karşılıklı suçlamalar ile bir çözümsüzlük ortasında kalıyor. Gerçekten de burada sanki asansör firmalarının para kazanması için bir ortam oluşturulduğu gibi bir ortak kaygı oluşmuştur. Yapılan denetimlerin bizlerin güvenliği için olduğunu unutmayalım. Süreçlerde yanlışlık olduğuna inanıyor isek ilgili birimlere şikayetlerimizi ve önerilerimizi iletelim. İki firma denetimi arasında bu kadar eksiklik çıkması ve tarafları karşı karşıya getiren bu durum için bazı soru işaretleri olması normaldir. Asansörün yıllık denetimi yapılarak eksikler listesi oluşturulduğunda kullanıcılar adına apartman ya da site yöneticisi, müteahhit, denetim firması veya revizyon yapan firma ile görüşerek eksiklikler konusunda kimin ne yapacağını konuşmalıdır. Buradaki listede garanti kapsamına girmeyen arıza-parça değişimleri, yönetmelik gereği yapılması gerekenler kullanıcıların ödemesi gereken diğer tüm eksikler ise müteahhit ve veya revizyon yapan firmanın ödemesi gereken maddelerdir. Denetim firması kaynaklı pas geçilen bir madde var ise de onu da denetim firması ödemelidir. Müteahhit; mekanik veya elektriksel konularda eksik bırakılan kendi uhdesinde maddeler var ise yapmalı ve montaj işini verdiği asansör firmasına eksik yaptığı işler var ise derhal yaptırmalıdır. Burada çözüm için taraflar ne yapmalı; 1.)Bakanlık; yetkilendirdiği denetim firmalarını çok iyi denetlemeli. Bir önceki firmanın denetimlerinde yeşil etiket verilen bir asansöre başka bir yetkili firma denetlediğinde yönetmelik değişmediği halde arıza vs. durumlar haricinde eksik denetimden kaynaklı yeni maddi külfetler geliyor ise bu paraları o firmadan tahsil edilebilmesinin önünü açmalı ve yetkisini iptal etmelidir. 2.) Tek hızlı ve Çift hızlı eski versiyon asansör kullanan binalar derhal bu mevcut asansörlere revizyon yapmak yerine asansörlerini makine-motor, pano vs değiştirerek yeni versiyonlara çevirmelidirler. Bu çalışma yapılmaz ise hem yıllık denetimlerde daha çok masraf çıkacak hem de ileride zorunlu versiyon değişiklikleri olduğunda bu revizyonlara verdikleri ücretler çöpe gidecektir. Örneğin çift hızlı olan asansörünüzde siz yine eski sistem olarak makine, motor veya pano değişimi yaparsanız; asansörünüzü zorunlu olarak yeni sisteme geçirmeniz gerektiğinde yaklaşık 10 ile 15 bin TL ödemeyi çöpe atmış olursunuz. 3.)Asansörlerin aylık bakımları yetkili servislerce yapılmalıdır. Aylık bakımı yapılmayan asansörlerde daha fazla masraflar oluşmaktadır. 4.) Bakım yada revizyonlarda kullanılan malzemelerin fiyat uygunluğundan çok kalitesine dikkat edilmesi gerekmektedir. 5.) En önemlisi ise malzeme ve hizmet alınan firmaların yetkinliklerine dikkat edilmelidir. Firma tercihi yapılır iken fiyat kaygısından çok, yetkinlik göz önünde bulundurulmalıdır. Satış sonrası hizmetleri verebilecek firmalar tercih edilmelidir.” Yönetmelik, asansörler ve asansörlere ait güvenlik aksamlarının karşılamaları gereken temel sağlık ve güvenlik şartları, bu ürünlerle ilgili piyasaya arz koşulları ile piyasa gözetimi ve denetimi esaslarını düzenliyor. Buna göre, Bakanlık, yönetmelik kapsamında binada veya inşaatta monte edilen asansörün uygun işletilmesini ve güvenli kullanımını sağlamak üzere, binadaki çalışmadan veya inşaattan sorumlu kişi ile asansör monte edenin uygun tedbirleri almaları ve gerekli bilgileri birbirlerine sunmaları için tüm önlemleri alacak. Asansör monte eden, asansörün piyasaya arzında, temel sağlık ve güvenlik gereklerine uygun şekilde tasarlanmasını, imal edilmesini, monte edilmesini ve test edilmesini sağlayacak. Asansörün risk taşıması durumunda, kullanıcıların sağlık ve güvenliğini korumak amacıyla ortaya çıkan riski araştıracak, uygunsuzluk ve şikayet kayıtları tutacak. Piyasaya arz edilmiş olan asansörün, yönetmeliğe uygun olmadığının ortaya çıkması durumunda, asansörün uygun hale getirilmesi için ivedilikle gerekli düzeltici önlemleri alacak. Onaylanmış kuruluş, temel sağlık ve güvenlik gereklerinin, uyumlaştırılmış standartların veya diğer teknik özelliklerin asansör monte eden ya da imalatçı tarafından yerine getirilmediğini tespit etmesi durumunda, söz konusu kişilerden gerekli düzeltici tedbirleri almasını isteyecek. Düzeltici tedbirlerin alınmadığının veya alınan tedbirlerin istenen etkiyi göstermediğinin tespit etmesi durumunda, her türlü belge uygun şekilde kısıtlanabilecek, askıya alınacak veya iptal edilecek dedi.